Ngày nay, số lượng người lao động tự do ngày càng gia tăng. Khác với lao động làm việc theo hợp đồng, họ không được bảo vệ bởi bảo hiểm lao động bắt buộc. Vậy, người lao động tự do có thể tham gia bảo hiểm lao động không và quyền lợi, nghĩa vụ ra sao? Bài viết này sẽ giải đáp những thắc mắc đó.
- Bảo hiểm lao động cho người lao động tự do là gì?
Bảo hiểm lao động cho người lao động tự do, thực chất là tham gia Bảo hiểm xã hội (BHXH) tự nguyện có bao gồm chế độ tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp. Đây là loại hình bảo hiểm do Nhà nước tổ chức, người lao động tự do có quyền lựa chọn tham gia.
- Quyền lợi khi tham gia:
Khi tham gia BHXH tự nguyện và đóng đủ số năm quy định, người lao động tự do sẽ được hưởng các quyền lợi sau:
- Chế độ tai nạn lao động:
- Chi trả chi phí y tế do tai nạn lao động.
- Trợ cấp một lần hoặc hàng tháng tùy theo mức độ suy giảm khả năng lao động.
- Trợ cấp phục vụ nếu bị suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên.
- Trợ cấp tử tuất cho thân nhân nếu người lao động tử vong do tai nạn lao động.
- Chế độ bệnh nghề nghiệp:
- Chi trả chi phí y tế do bệnh nghề nghiệp.
- Trợ cấp một lần hoặc hàng tháng tùy theo mức độ suy giảm khả năng lao động.
- Trợ cấp phục vụ nếu bị suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên.
- Trợ cấp tử tuất cho thân nhân nếu người lao động tử vong do bệnh nghề nghiệp.
- Chế độ hưu trí: Hưởng lương hưu hàng tháng khi đủ điều kiện về tuổi đời và thời gian đóng BHXH.
- Chế độ tử tuất: Trợ cấp mai táng và trợ cấp tuất cho thân nhân khi người lao động qua đời.
Lưu ý: Khác với BHXH bắt buộc, BHXH tự nguyện hiện chưa có chế độ ốm đau, thai sản, thất nghiệp.
- Nghĩa vụ khi tham gia:
- Lựa chọn mức đóng và phương thức đóng phù hợp:
- Mức đóng hàng tháng bằng 22% mức thu nhập tháng do người lao động lựa chọn. Mức thu nhập này thấp nhất bằng mức chuẩn hộ nghèo khu vực nông thôn và cao nhất bằng 20 lần mức lương cơ sở.
- Phương thức đóng: 3 tháng, 6 tháng, 12 tháng một lần hoặc đóng một lần cho nhiều năm về sau (không quá 5 năm một lần).
- Đóng BHXH đầy đủ và đúng hạn: Việc chậm đóng, đóng thiếu có thể ảnh hưởng đến quyền lợi hưởng chế độ sau này.
- Khai báo trung thực, chính xác thông tin cá nhân và quá trình tham gia BHXH.
- Thủ tục tham gia:
Người lao động tự do có thể tham gia BHXH tự nguyện thông qua các kênh sau:
- Cơ quan BHXH cấp huyện/tỉnh nơi cư trú.
- Đại lý thu BHXH, BHYT (Bưu điện, Viettel Post…).
- Ứng dụng VssID – Bảo hiểm xã hội số.
Hồ sơ tham gia:
- Tờ khai tham gia, điều chỉnh thông tin BHXH, BHYT (Mẫu TK1-TS).
- Bản sao Căn cước công dân/Chứng minh nhân dân/Hộ chiếu.
Tham gia bảo hiểm lao động thông qua BHXH tự nguyện là cách để người lao động tự do tự bảo vệ mình trước những rủi ro trong công việc, đảm bảo an sinh xã hội cho bản thân và gia đình. Việc nắm rõ quyền lợi và nghĩa vụ sẽ giúp người lao động chủ động hơn trong việc tham gia và hưởng các chế độ bảo hiểm.
