Xét nghiệm tinh dịch đồ kiêng mấy ngày là câu hỏi tưởng đơn giản nhưng nhiều nam giới trả lời sai. Kiêng quá ít hay quá nhiều đều ảnh hưởng đến kết quả – thậm chí khiến bác sĩ đánh giá sai tình trạng thực tế của tinh trùng.
WHO khuyến cáo kiêng bao nhiêu ngày?
Theo hướng dẫn của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO 2021) và tiêu chuẩn phòng xét nghiệm sinh sản nam khoa, thời gian kiêng xuất tinh tối ưu trước khi xét nghiệm tinh dịch đồ là 2 đến 7 ngày.
Trong đó, khoảng 2-5 ngày được coi là tối ưu nhất để thu được mẫu tinh dịch có thể tích, mật độ và khả năng di động đại diện nhất cho tình trạng thực tế của người đàn ông. Hầu hết các phòng lab lớn tại Việt Nam hiện nay cũng áp dụng tiêu chuẩn này.
Điều gì xảy ra nếu kiêng quá ít hoặc quá nhiều?
Kiêng dưới 2 ngày
– Thể tích tinh dịch thấp hơn bình thường (vì tinh dịch chưa đủ thời gian tái tạo)
– Tổng số tinh trùng ít hơn thực tế
– Kết quả có thể bị đánh giá là “tinh trùng ít” trong khi thực ra không phải vậy
– Nguy cơ: bác sĩ chỉ định điều trị không cần thiết
Kiêng trên 7 ngày
– Tổng số tinh trùng có thể rất cao nhưng tỷ lệ tinh trùng chết và già tăng
– Tỷ lệ mảnh vỡ DNA tinh trùng (DNA fragmentation) tăng theo thời gian lưu giữ
– Khả năng di động tiến tới (progressive motility) giảm
– Kết quả tinh dịch đồ “đẹp” về số lượng nhưng chất lượng thật sự kém hơn
– Nguy cơ: bác sĩ đánh giá tình trạng tốt hơn thực tế
Điều này quan trọng đặc biệt nếu bạn đang làm xét nghiệm để đánh giá khả năng thụ tinh và ra quyết định điều trị.
Kiêng những gì trong thời gian trước xét nghiệm?
Ngoài kiêng quan hệ/thủ dâm theo đúng thời gian, trong 2-3 ngày trước khi lấy mẫu nên tránh:
Rượu bia và cafein nhiều: Rượu bia ảnh hưởng đến khả năng di động của tinh trùng. Cafein liều cao (hơn 3-4 ly cà phê/ngày) cũng có thể ảnh hưởng nhẹ đến kết quả.
Tắm nước nóng, bồn tắm nước nóng, xông hơi: Nhiệt độ cao (trên 35-37°C) tại vùng bìu làm giảm khả năng di động của tinh trùng và có thể ảnh hưởng đến sản xuất tinh trùng mới.
Quần áo bó sát: Mặc quần bó, đặc biệt khi thời tiết nóng, làm tăng nhiệt độ vùng bìu. Nên chuyển sang quần lót rộng hoặc quần đùi trong thời gian này.
Căng thẳng tâm lý và mất ngủ nặng: Stress mãn tính và thiếu ngủ có thể ảnh hưởng đến chất lượng tinh trùng qua cơ chế oxy hóa và hormone cortisol.
Nếu muốn hiểu rõ hơn về cách cải thiện chất lượng tinh trùng trước khi xét nghiệm, đăng ký tư vấn online miễn phí để được tư vấn lộ trình cụ thể.
Cách lấy mẫu đúng để kết quả chính xác nhất
Thời điểm lấy mẫu: Buổi sáng sớm, sau khi ngủ dậy và đi tiểu, là thời điểm tốt nhất. Tinh dịch lấy vào buổi sáng thường có chất lượng ổn định hơn buổi chiều/tối.
Phương pháp lấy mẫu: Thủ dâm vào lọ đựng mẫu vô trùng do phòng lab cung cấp. Không dùng bao cao su thông thường (có chứa chất bôi trơn diệt tinh trùng), không xuất tinh qua quan hệ tình dục rồi lấy phần còn lại.
Vận chuyển mẫu: Nếu lấy mẫu tại nhà, cần mang đến lab trong vòng 30-60 phút, giữ ở nhiệt độ cơ thể (kẹp lọ vào nách hoặc túi giữ nhiệt). Không để mẫu tiếp xúc với nhiệt độ quá nóng hoặc quá lạnh.
Thu thập toàn bộ mẫu: Đặc biệt quan trọng – phần đầu của xuất tinh chứa nhiều tinh trùng nhất. Nếu để mất phần đầu, kết quả mật độ tinh trùng sẽ thấp hơn thực tế.
Nên làm tinh dịch đồ mấy lần?
Một lần xét nghiệm tinh dịch đồ thường chưa đủ để đánh giá. Chất lượng tinh trùng có thể dao động khá nhiều giữa các lần lấy mẫu khác nhau – ảnh hưởng bởi stress, ốm sốt gần đây, chất lượng giấc ngủ, nhiệt độ môi trường.
WHO khuyến cáo nếu kết quả tinh dịch đồ lần đầu bất thường, nên làm lại sau 2-4 tuần (đủ một chu kỳ sinh tinh trùng mới) trước khi kết luận và quyết định điều trị. Nếu cả hai lần đều bất thường, khi đó chẩn đoán mới có giá trị tin cậy.
Thông tin trong bài mang tính giáo dục sức khỏe, không thay thế chẩn đoán y khoa cá nhân. Tiêu chuẩn đánh giá tinh dịch đồ áp dụng theo WHO 2021.
