Khi một bệnh nhân nghi ngờ đột quỵ nhập viện, các bác sĩ thường sử dụng thang điểm NIHSS để đánh giá tình trạng thần kinh ngay từ những phút đầu tiên. Vậy NIHSS là gì, gồm những tiêu chí nào và điểm số có ý nghĩa ra sao trong điều trị lâm sàng? Cùng tìm hiểu rõ hơn về công cụ đánh giá đột quỵ được sử dụng rộng rãi trên toàn thế giới.
NIHSS là gì?
NIHSS (National Institutes of Health Stroke Scale) là một công cụ đánh giá lâm sàng được sử dụng để đo lường mức độ nặng của đột quỵ thiếu máu não cấp tính. Thang điểm này do Viện Y tế Quốc gia Hoa Kỳ phát triển, hiện được dùng phổ biến tại các cơ sở y tế để:
-
Đánh giá tổn thương thần kinh ban đầu
-
Theo dõi diễn tiến lâm sàng của bệnh nhân
-
Là cơ sở lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp, ví dụ như tiêu sợi huyết
NIHSS giúp bác sĩ có cái nhìn hệ thống và định lượng rõ ràng về ảnh hưởng của đột quỵ lên hệ thần kinh trung ương.
Thang điểm NIHSS gồm 11 tiêu chí đánh giá
Mỗi tiêu chí phản ánh một chức năng thần kinh khác nhau, được chấm điểm từ 0 (bình thường) đến mức cao nhất tùy từng mục.
| STT | Tiêu chí đánh giá | Điểm tối đa |
|---|---|---|
| 1 | Mức độ tỉnh táo (ý thức, trả lời câu hỏi) | 3 |
| 2 | Trả lời đúng mệnh lệnh đơn giản | 2 |
| 3 | Liếc mắt (vận động nhãn cầu) | 2 |
| 4 | Trường nhìn (thị trường) | 3 |
| 5 | Liệt tay bên trái và bên phải | 4 mỗi tay |
| 6 | Liệt chân bên trái và bên phải | 4 mỗi chân |
| 7 | Thử phối hợp vận động | 2 |
| 8 | Rối loạn cảm giác | 2 |
| 9 | Ngôn ngữ (nói, đặt tên vật) | 3 |
| 10 | Khả năng nói rõ (khẩu ngữ) | 2 |
| 11 | Mức độ lơ là không gian (bỏ quên nửa người) | 2 |
Tổng điểm tối đa: 42 điểm
Lưu ý: Thang điểm NIHSS được thực hiện bởi bác sĩ hoặc điều dưỡng được đào tạo, với mục tiêu chuẩn hóa đánh giá giữa các cơ sở y tế và ca bệnh.
Cách phân loại mức độ đột quỵ theo điểm NIHSS
Sau khi chấm điểm, bác sĩ sẽ phân loại mức độ nghiêm trọng của đột quỵ dựa trên tổng điểm NIHSS như sau:
| Điểm số | Mức độ đột quỵ |
|---|---|
| 0 | Không có triệu chứng rõ ràng |
| 1–4 | Nhẹ |
| 5–15 | Vừa |
| 16–20 | Nặng |
| ≥21 | Rất nặng |
Việc phân loại này giúp quyết định liệu bệnh nhân có thể tiêm thuốc tiêu sợi huyết (rtPA) hay cần can thiệp khác như lấy huyết khối cơ học. Bên cạnh đó, nó còn dự báo khả năng phục hồi và mức độ tàn tật về sau.
>> Xem thêm: 5 tổ chức toàn cầu bạn nên biết khi tìm hiểu về đột quỵ
Ý nghĩa lâm sàng của thang điểm NIHSS
NIHSS không chỉ dùng trong cấp cứu mà còn:
-
Làm tiêu chí chọn bệnh nhân vào các nghiên cứu lâm sàng về đột quỵ
-
Theo dõi hiệu quả điều trị: nếu điểm NIHSS giảm dần sau can thiệp → tiên lượng tốt
-
Hỗ trợ tiên lượng hồi phục chức năng sau đột quỵ (tự đi lại, nói chuyện, sinh hoạt)
Ngoài ra, các hệ thống bệnh viện áp dụng NIHSS sẽ có quy trình tiếp cận bệnh nhân đột quỵ nhanh hơn và chính xác hơn, giảm sai sót và tăng tỷ lệ sống sót cho người bệnh.
Khi nào bạn nên quan tâm đến NIHSS?
-
Khi người thân có dấu hiệu đột quỵ và nhập viện cấp cứu
-
Khi muốn tìm hiểu về quy trình đánh giá đột quỵ tại bệnh viện
-
Khi đang chăm sóc hoặc theo dõi bệnh nhân phục hồi sau đột quỵ
Nếu bạn quan tâm tới cách phòng ngừa hoặc xử lý đột quỵ đúng cách, hãy cập nhật thêm thông tin hữu ích tại fanpage Reviewsuckhoe để được tư vấn đúng chuyên môn, từ những nguồn tin cậy.
Thang điểm NIHSS là gì? – Đó là công cụ đánh giá mức độ đột quỵ một cách khách quan và hệ thống, giúp bác sĩ đưa ra quyết định điều trị kịp thời. Hiểu về NIHSS không chỉ dành cho nhân viên y tế mà còn hữu ích với người nhà và bệnh nhân, góp phần nâng cao nhận thức và chủ động trong quá trình điều trị, hồi phục sau đột quỵ.
